(ผลงานภาพยนตร์สารคดีจาก NETFLIX)
เวลาฉันตรวจร่างกายเด็ก...
ฉันจะบอกพ่อแม่เด็กว่า "มีแต่พวกคุณ ที่ทรมานจากอาการของลูก"
ลูกคุณไม่ได้ทรมาน
ที่ลูกคุณนอนเหมือนกับสโนว์ไวท์อยู่นี้...
เพราะทุกอย่างรอบตัวเธอช่างเลวร้าย
มันเป็นแค่กลไกป้องกันตัว
เธอแค่รอให้สถานการณ์ดีขึ้น
และเธอมีโอกาสที่จะตื่นขึ้นมา กลับเป็นเด็กที่สดใสร่าเริงดังเดิม
(ดาเรีย (ดาชา) อายุ 7 ปี ไม่ตอบสนองมา 5 เดือนแล้ว)
เราไม่รู้ว่าเกิดเรื่องแบบนี้ขึ้นได้ยังไง ลูกเป็นนักกีฬา เป็นนักวิ่ง
เป็นเด็กที่กระตือรือร้นเวลาอยู่ที่โรงเรียน
เราไม่รู้ว่าเกิดเรื่องแบบนี้ขึ้นได้ยังไง
(พญ.อานน์-ลีส ฟอน นอร์ริ่ง จิตแพทย์เด็ก)
ค่ะ เอามาประคบหน้าท้องไว้เลย
ลองดูว่าจะเป็นยังไง
วางไว้เลยค่ะ
เรียบร้อย
ไม่เปลี่ยน ถึงประคบน้ำแข็งไว้บนหน้าท้อง ความดันโลหิตก็ยังเท่าเดิม
ตอนตรวจครั้งที่แล้วมันเปลี่ยนนะ
แปลว่าเธอไม่รู้สึกตัวมากกว่าเดิม... เล็กน้อย
ถ้านอนเฉยๆ นานๆ ก็เป็นแบบนี้แหละค่ะ
(ช่วง 15 ปีที่ผ่านมา)
(เด็กผู้ลี้ภัยที่บอบช้ำทางจิตใจ หลายร้อยรายในสวีเดน)
(มีอาการรีซิกเนชันซินโดรม)
(พวกเด็กๆ ถอนตัวจากโลก เข้าสู่สภาวะคล้ายโคม่า)
(ยาวนานเป็นปีๆ ในบางกรณี)
เริ่มแรก เด็กๆ จะ... ไม่พูดไม่จา
แค่นอนเฉยๆ
จากนั้นเด็กๆ จะกินน้อยลงเรื่อยๆ
จนในที่สุดก็ไม่กินไม่ดื่มอะไรเลย
พ่อแม่ส่วนใหญ่ไม่รู้เรื่องกลุ่มอาการนี้...
จึงคิดว่าลูกอาจมีอันตรายถึงชีวิต
ผมกับหุ้นส่วนทำธุรกิจให้บริการอินเทอร์เน็ต
มีคนจากหน่วยงานความมั่นคงของรัฐมาหา...
ขอให้ผมปิดให้บริการอินเทอร์เน็ต
เพื่อให้คนแถบนี้
ไม่สามารถเข้าถึงข้อมูลได้
จะได้ไม่มีใครรู้ว่าเกิดอะไรขึ้นในเมืองหลวง
ใช่
ปีต่อมา พวกมันก็เริ่มมาข่มขู่พวกเรา
พวกมันย้ำว่าที่ผ่านมา พวกเราไม่ยอมทำตามที่บอก
ไม่ยอมปิดให้บริการอินเทอร์เน็ต
พวกมันข่มขู่เราอยู่เกือบครึ่งปี
พวกมันจับตัวเขาไป พร้อมเอกสารระบุตัวตน
พอรู้ว่าเขาเข้าโรงพยาบาล ฉันก็ไปพบเขา
ถึงเขาจะถูกควบคุมตัวอยู่ แต่ฉันก็หาทาง เข้าไปในโรงพยาบาลได้ไม่ยาก
ฉันติดสินบนคนเฝ้ายาม
เขาถูกซ้อมอย่างหนัก
ซ้ำยังถูกทรมาน
เราติดสินบนให้คนเฝ้ายามปล่อยเขาหนีออกมา
ออกมาได้ก็ซ่อนตัวอยู่สักพัก
ใช่
แล้วหนีไปสวีเดน
ระหว่างนั้น ฉันถูกสะกดรอยตามสอดแนม
วันหนึ่ง หลังจากพาเด็กๆ ไปโรงเรียน
ฉันกลับมาถึงบ้าน ก็เจอพวกมันรออยู่ที่หน้าประตู
ฉันกับภรรยาหุ้นส่วนเขา
ถูกทรมาน ถูกซ้อม
พวกมันลากฉันเขาไปในป่า
พวกมันคนหนึ่งข่มขืนฉัน
บอกถ้าสามีเราไม่มาแสดงตัวภายใน 20 วัน...
พวกมันจะฆ่าเราทุกคน ทั้งลูกๆ ทั้งสามี ทั้งพวกเรา
เราหนีไปสวีเดน
"เราต้องหาผีให้เจอ" เซซาร์บอก
"เห็นอะไรบ้างไหม" เซซาร์ถาม
แอสต้าแนบหน้ากับกระจก
"ไม่เห็นผี" เธอตอบ
แอสต้าเข้าไปช่วยเซซาร์
ทั้งสองพยายามดึงขาเซซาร์ขึ้น แต่ผืนดินรั้งขาเขาไว้
"สุขสันต์วันเกิด โม... โมนา
ดาเรีย เจ็ดขวบแล้ว"
"สุขสันต์วันเกิด ดาเรีย เจ็ดขวบแล้ว
อเลสซาน..."
- อเลสซานโดร - "...โดร"
(นพ.เฮนรี่ แอสเชอร์ - กุมารแพทย์)
เด็กบางคนรู้ว่าการขอสถานะผู้ลี้ภัย ยังอยู่ระหว่างดำเนินการ
และอนาคตไม่มีอะไรแน่นอน ซึ่งเรารู้ว่า
การปล่อยให้ผู้เพิ่งผ่านเหตุกระทบจิตใจรู้สึก ไม่มั่นคงเป็นเวลานานนั้นเป็นอันตรายอย่างยิ่ง
ความมั่นคงคือรากฐานของการฟื้นฟูสมรรถภาพ หลังผ่านเหตุกระทบกระเทือนจิตใจ
- เราขอสถานะผู้ลี้ภัยในสวีเดน - ใช่ค่ะ สถานะผู้ลี้ภัย
เรารออยู่หนึ่งปีครึ่ง
ถึงได้รับแจ้งมาว่าคำตัดสินมาแล้ว
เราจึงไปฟังคำตัดสิน
พวกเขาประกาศคำตัดสิน
ไล่เรียงเหตุผลที่เราต้องหนีมา
ทั้งหมดเลย
เด็กๆ ไม่รู้เรื่องพวกนี้
- เราไม่ได้เล่าให้ฟัง - เราไม่ได้เล่าให้ฟัง
เราปิดบังเรื่องนี้ ไม่ให้ลูกรู้
แล้วเด็กๆ ก็เริ่ม...
ลูกคนเล็กร้องไห้ออกมาตอนนั้นเลย
ตอนนั้นพวกแกเข้าใจภาษาสวีเดนบ้างแล้ว
เด็กๆ ฟังเข้าใจตั้งแต่ก่อนที่ เขาจะแปลให้เราฟังด้วยซ้ำ
(คำร้องขอสถานะผู้ลี้ภัย ของครอบครัวนี้ถูกปฏิเสธ)
แล้วดาเรียก็เริ่มแสดงอาการ
ครูประจำชั้นโทรตามให้ฉันไปที่โรงเรียน
ครูบอกว่าลูกร้องไห้
ร้องว่าเธอจะถูกส่งตัวกลับไป และถูกฆ่า
เด็กคนอื่นๆ ในโรงเรียนก็ร้องไห้ตาม
ครูไม่เข้าใจว่าเกิดอะไรขึ้น
ต่อมาไม่นาน เธอก็เริ่มไม่กินอาหาร และเริ่มไม่ตอบสนองเวลามีคนเรียก
(ครอบครัวของดาเรียยื่นอุทธรณ์ กรณีโดนปฏิเสธคำขอสถานะผู้ลี้ภัย)
(และต้องรอคำตัดสินอีกครั้ง)
เราตรวจพบเด็กที่มีอาการรีซิกเนชันซินโดรม ราวปี 200320042005
พวกเราประหลาดใจมาก เพราะว่า
อาการลักษณะนี้ดูจะไม่ใช่โรคที่เรารู้จัก
ตอนนั้นลือกันว่า...
(เกลเลิร์ต ทามัส - นักข่าว)
"พวกเด็กๆ แกล้งทำ พวกเด็กๆ แค่แกล้งป่วย
หรือไม่ก็พ่อแม่นั่นแหละ ที่วางยาเด็ก"
และพวกนักการเมืองก็เอาแต่ย้ำข่าวลือพวกนี้
แต่ปรากฏว่าข่าวลือพวกนี้ คือสิ่งที่ปัจจุบันเรียกกันว่า ข่าวปลอม
โฆษณาชวนเชื่อของนักเคลื่อนไหวฝ่ายขวาจัด
ทุกการทดสอบให้ผลเหมือนกันหมด
ไม่มีการชักจูงจากภายนอกใดๆ ทั้งนั้น
เรากำลังพูดถึงเด็กที่กำลังป่วยหนักจริงๆ
(แคเร็น อายุ 12 ปี ไม่ตอบสนองมา 6 เดือนแล้ว)
เขาตั้งใจเรียน เก่งคณิตศาสตร์
ขนาดครูที่โรงเรียนในสวีเดนยังชมเลย ว่าแคเร็นเก่งคณิตศาสตร์มาก
เขาชอบไปโรงเรียนมาก
(ครอบครัวของแคเร็นมีใบอนุญาต พำนักชั่วคราว 13 เดือน)
(เมื่อครบกำหนดก็จะต้อง ยื่นขอลี้ภัยใหม่อีกครั้ง)
ผมทำงานในร้านอาหาร วันที่เกิดเรื่องมีลูกค้าเยอะมาก
บ้างก็คุยกัน
ผมได้ยินลูกค้ากลุ่มหนึ่งพูดว่า
พวกเขาฆ่าคนมา
เราถึงได้เข้าใจว่าคนพวกนั้นก่อเหตุฆาตกรรม
และคนพวกนี้ฆ่าตามคำสั่งที่ได้รับมอบหมาย
ระหว่างทางกลับบ้าน ผมต้องไปรับแคเร็น ลูกชายผม
ผมกลับกับเพื่อน เขาขับรถพาเราไปส่งบ้าน
ระหว่างทาง รถพวกเราถูกหยุด
พวกนั้นตัดหน้ารถเรา และหยุดเราไว้
พอเพื่อนผมลงจากรถ พวกนั้นก็ยิงเขา
ผมลงจากรถ คว้าตัวลูกออกมาด้วย แล้วเราก็วิ่งหนีไป
ตอนที่มาถึงสวีเดน
ลูกชายผมเครียดมาก
ทั้งกลัดกลุ้มและตื่นกลัว
คอยมองออกไปนอกหน้าต่าง และเห็นอะไรต่อมิอะไร
พวกเด็กๆ เจออะไรมาเยอะ
(นาด์ยา ฮาเตม อัยการสำนักตรวจคนเข้าเมือง)
พวกเขามาที่สวีเดน
พวกเขาไปโรงเรียน มีเพื่อนใหม่ พูดภาษาสวีเดนได้ชัดถ้อยชัดคำ
แต่แล้วจู่ๆ...
ต้องกลับไปงั้นเหรอ
ฉันคิดว่าเด็กๆ รับเรื่องนี้ไม่ไหวหรอก
ต้องรอให้เขากลืนก่อน
(พญ.เอลิซาเบธ ฮัลท์ครันท์ซ)
คอยดูจนกว่าเขาจะกลืน
ประคองเบาๆ
ใช้แค่นิ้วก็พอ เบาๆ
ยังไม่กลืนเลย
กลืนแล้ว
ทีนี้ก็ป้อนชิ้นต่อไปได้ ป้อนต่อเลย
ไอศกรีมอาจจะไม่ดีต่อสุขภาพ แต่อย่างน้อยเขาก็กินได้
ลองอีกที
อ้าปากเขา ป้อนไอศกรีม
แบบนั้นแหละ ปิดปาก
จะได้ไม่ติดอยู่หลังฟัน
ฉันว่าไม่... นั่นแหละ
ไม่ต้องเอียงมาข้างหน้ามาก
ดูสิว่าเขาจะกลืนไหม
รอดูต่อไป
นั่นละ กลืนแล้ว
คุณต้องทำแบบนี้
คุณต้อง... นี่คือสิ่งที่คุณต้องทำ
สวัสดีจ้ะ! เขาเกือบมองฉันด้วย
คุยกับแม่หน่อย
ว่าไงจ๊ะ
ดีแล้วค่ะ
ไม่มากไป ไม่นานไป
ทุกอย่างจะเรียบร้อย
ทำใจยากมากเลย
ใช่ค่ะ ทำใจลำบาก แต่ได้ผลนะ
เห็นไหมว่าได้ผล
ลองดู
ว่าไง
ว่าไง พูดทักทายเขาทุกวัน
ลองบีบมือฉันซิ แคเร็น
ลองพูดกับเขาดูค่ะ
พยายามบีบมือฉันนะ
แคเร็น ลูกแม่
ลูกรัก
สุดหล่อของแม่
ดูเหมือนว่าผู้อพยพที่มีอาการเช่นนี้
จะมาจากบางประเทศเป็นการเฉพาะ
(นพ.คาร์ล ซัลลิน - กุมารแพทย์)
พวกเขามาจากแถบคาบสมุทรบอลข่าน และจากกลุ่มประเทศอดีตสาธารณรัฐโซเวียต
ทางชายแดนตอนใต้ของรัสเซีย หรือมาจากกลุ่มชาติพันธุ์ชนกลุ่มน้อย
ซึ่งเรื่องนี้อธิบายค่อนข้างยาก
เด็กๆ เหล่านี้และครอบครัว มักผ่านเรื่องกระทบกระเทือนจิตใจมา
ไม่ว่าจะในทางจิตวิทยา ในทางกายภาพ หรือทั้งสองทาง
ซ้ำยังต้องทนุทุกข์ เพราะมีคำสั่งส่งกลับประเทศ
(เลย์ล่า อายุ 10 ปี ไม่ตอบสนองมา 7 เดือนแล้ว)
ครอบครัวนี้เป็นชาวยาซิดี
และชาวยาซิดีก็เป็นพลเมืองชั้นสอง
ในแทบทุกประเทศที่พวกเขาอาศัยอยู่
พวกเขามาจากหมู่บ้านเล็กๆ มีสมาชิกราว 30 ครัวเรือน
ในหมู่บ้านมีบ่อน้ำหนึ่งบ่อ ซึ่งเป็นแหล่งน้ำให้คนทั้งหมู่บ้าน
ทุกๆ วัน แม่ของเด็กคนนี้จะไปตักน้ำ
วันหนึ่ง แม่ของเธอไปตักน้ำ
มีผู้ชายสี่คนตรงเข้ามา แม่เธอโดนผู้ชายสี่คนนั้นข่มขืน
คุณตาของเด็กคนนี้ก็ประกาศว่า
เขาต้องฆ่าลูกสาวตัวเองทิ้งเสีย เพราะเธอนำ
ความเสื่อมเสียมาสู่วงศ์ตระกูล
ลูกๆ ของเราไม่เคยได้สัมผัสชีวิตที่ดี
พวกแกได้ไปโรงเรียนก็จริง แต่เราก็ไม่รู้ จะมีชีวิตรอดได้ยังไงในประเทศนี้
มีแต่ความกลัว ความกลัวแฝงฝังอยู่ในตัวเรา
ค่ะ มาลองดูกัน
มาดูกัน ความดันโลหิตปกติ
ชีพจรเต้นเร็วเล็กน้อย
ฉันไม่รู้ว่านี่เป็นปกติของเธอหรือเปล่า
ฉันจะโปะไว้บนหน้าท้อง ให้มันเย็นๆ
แล้วมาดูกันว่าความดันโลหิตกับชีพจร จะเปลี่ยนแปลงไหม
ความดัน 109/68 ชีพจร 96
จดไว้หน่อย
มาดูกัน
เริ่มวัดเลยนะ
ฉันคิดว่าถ้าเราเอาของเย็นประคบหน้าท้องเธอ
ความดันโลหิตก็น่าจะสูงขึ้น
- หัวใจเธอเต้นเร็วไหม - อะไรนะคะ
- หัวใจเต้นเร็วไหม - ค่ะ เต้นเร็ว
แต่ก็ไม่ได้ผิดปกติอะไร
- ไม่ดีเหรอครับ - ไม่ค่ะ ดีเลยล่ะ
เพราะนั่นแปลว่าเธอตอบสนองเล็กน้อย ต่อสิ่งที่เราทำ
ชีพจรเธอไม่ได้เต้นเร็วตลอดเวลา
คงเป็นเพราะฉันอยู่ที่นี่
- ไม่เป็นไรแน่นะครับ - ไม่หรอกค่ะ ไม่ต้องห่วง
ความดันกับชีพจรเท่าเดิม
เธอไม่ตอบสนองต่อสิ่งนี้เลย
สิ่งนี้ไม่มีผลต่อเธอเลย
เอาออกแล้วนะจ๊ะ
หนูอยากให้น้องหายดี
หนูมีตุ๊กตาเทวดา
ทุกเช้า หนูจะตื่นมาคุยกับตุ๊กตาเทวดา
ตื่นมาภาวนา
"ขอให้น้องอาการดีขึ้น
เราจะได้ไปโรงเรียนด้วยกันได้เหมือนเมื่อก่อน"
ลูกๆ ปรับตัวเข้ากับวิถีชีวิตที่นี่ได้แล้ว สวีเดนเป็นประเทศที่ดี
ผมแค่อยากให้ลูกๆ ได้ใช้ชีวิตต่อไปที่นี่
(ครอบครัวของเลย์ล่ายื่นอุทธรณ์ คำสั่งส่งกลับประเทศเดิม)
(และยังรอคอยคำตัดสิน)
(มิคาเอล บิลลิ่ง - นักจิตวิทยา)
เรายังไม่มีคำอธิบายที่ดีพอ ว่าทำไมจึงพบเด็ก
ที่มีอาการเช่นนี้ในสวีเดน มากกว่าประเทศอื่นๆ
เรารู้ว่ามีกรณีเช่นนี้ในประเทศอื่นบ้างเหมือนกัน แต่มีไม่มากนัก
จนถึงตอนนี้ เรายังหาคำอธิบายดีๆ ไม่ได้ ว่าเหตุใดจึงเป็นเช่นนั้น
ปัจจัยทางวัฒนธรรมที่เฉพาะตัวของสวีเดน
อาจมีส่วนสำคัญในการทำให้เกิดอาการเช่นนี้
ปัจจัยหนึ่งอาจเป็นความไม่มั่นคง ที่ครอบครัวเด็กต้องเจอ
ในระหว่างกระบวนการขอสถานะผู้ลี้ภัย
มีอีกหลายปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับอาการเหล่านี้
ที่เรายังศึกษาไม่มากพอ
(ดาเรีย (ดาชา) ไม่ตอบสนองมา 8 เดือนแล้ว)
มีคนโทรมา เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว
พวกเขาแนะนำตัว บอกว่าที่เรายื่นคำร้องไป มีคำตัดสินออกมาแล้ว
พวกเขาบอกว่าเราได้สิทธิพำนักในสวีเดน
สองสามวันต่อมา เราได้รับจดหมาย
- จดหมาย... - จดหมาย...
- ... ยืนยันว่าเราได้สิทธิพำนักจริงๆ - ได้สิทธิพำนัก
ส่วนใหญ่ เด็กจะมีการฟื้นตัว หลังจากที่ครอบครัวรู้สึกมั่นคง
ไม่ได้ฟื้นตัวทันที
ปกติต้องใช้เวลาหลายเดือน จึงจะเริ่มเห็นว่าเด็กอาการดีขึ้น
เราอ่านคำตัดสินให้ดาชาฟัง
บอกลูกว่าทุกอย่างจะผ่านไปด้วยดี
ว่าทุกอย่างจะเรียบร้อย
และจะไม่มีใครมาไล่เราออกไปจากประเทศนี้
การฟื้นตัวของเด็กเหล่านี้ ขึ้นอยู่กับการทำให้เด็กกลับมามีความหวัง
ซึ่งดูเหมือนว่าพ่อแม่ คือผู้ส่งต่อความหวังที่ว่านี้
จะเรียกว่าเป็นการสื่อสารรูปแบบหนึ่งก็ได้
ทั้งน้ำเสียง การสัมผัส
บรรยากาศภายในห้อง
ซึ่งเด็กๆ จะสัมผัสได้ว่า พ่อแม่ของตนมีความหวังกว่าที่ผ่านมา
ผมยาวมาก
ยาวสลวยเหมือนราพันเซล
ยาวถึงกลางหลัง
(แคเร็น ไม่ตอบสนองมา 14 เดือนแล้ว)
(แคเร็นกลืนอาหารบดและของเหลวได้แล้ว)
ตอนนี้ผมทำงานเต็มเวลา
ผมดีใจมาก และอยากทำงานต่อไป
(ใบอนุญาตพำนักชั่วคราวของครอบครัวแคเร็น ใกล้หมดอายุแล้ว)
(พวกเขาจะต้องยื่นขอลี้ภัยใหม่อีกครั้ง)
(เลย์ล่า ไม่ตอบสนองมา 11 เดือนแล้ว)
อาการของเด็กหญิงชาวยาซิดียังเหมือนเดิม
แต่ตอนนี้ พี่สาวเธอก็เริ่ม แสดงอาการรีซิกเนชันซินโดรมด้วยแล้ว
ฉันไปเยี่ยมครอบครัวนั้น ในวันเกิดของคุณแม่
เธอเล่าให้ฟังว่าเมื่อวันเกิดปีที่แล้ว ลูกสาวทั้งสองคน
ให้ดอกไม้และหอมแก้มเธอ
แต่ปีนี้ ลูกสาวทั้งสองคนทำแบบนั้นไม่ได้แล้ว
(ครอบครัวของเลย์ล่า ยังคงต้องเจอกับคำสั่งส่งกลับประเทศ)
(ดาเรีย (ดาชา) 6 เดือนต่อมา)
ดาเรียอาการดีขึ้นเรื่อยๆ เธอไปโรงเรียนได้แล้ว
เธอจำไม่ได้ว่าเกิดอะไรขึ้น
ตอนที่ลูกถามว่า "แม่คะ หนูหลับไปเหรอ"
ฉันตอบว่า "ใช่จ้ะ ลูกหลับไป เหมือนเจ้าหญิงนิทรา
แต่ลูกตื่นแล้ว และทุกอย่างจะเรียบร้อย"
(ดาเรียป่วยเป็นรีซิกเนชันซินโดรม อยู่กว่าหนึ่งปี)
ต้องยอมรับว่าสวีเดนเปิดรับ
ผู้อพยพจำนวนมาก
ในช่วงหลายปีมานี้
เรามาจากสังคมที่อ้าแขนรับ
(ความรู้สึกต่อต้านผู้ลี้ภัย ก่อตัวขึ้นในสวีเดน)
(และนโยบายผู้ลี้ภัยเองก็เข้มงวดมากขึ้น)
(มีผู้ป่วยรีซิกเนชันซินโดรมรายใหม่ กว่า 200 ราย)
(ในช่วงสามปีที่ผ่านมา)
(มีรายงานว่าตรวจพบอาการถอนตัวจากโลก ในลักษณะเดียวกันนี้)
(ในหมู่เด็กๆ ในศูนย์กักตัวผู้อพยพ ในออสเตรเลีย)
(ขอแสดงความขอบคุณจากใจ ถึงทุกครอบครัว ที่ร่วมแบ่งปันเรื่องราวในภาพยนตร์เรื่องนี้)